Brak wyników

Jednoosobowy przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT, rozliczający się miesięcznie, sprzedał kontrahentowi towar za kwotę 100.000 zł netto ze stawką 8%. Podatnik rozlicza się miesięcznie a termin płatności został wyznaczony na 30 dni. Po sprzedaży okazuje się, że kontrahent dokonywał już zakupów w innych hurtowniach i dotąd nie zapłacił. Jakie skutki wywoła brak zapłaty na gruncie podatku od towarów i usług?

Odpowiedź

Obowiązek podatkowy w związku z dokonaną sprzedażą powstaje niezależnie od tego czy kontrahent dokona zapłaty za towar. Zatem w rozliczeniu za miesiąc w którym powstał obowiązek podatkowy Czytelnik  obowiązany jest rozliczyć podatek należny z tytułu tej sprzedaży. Jeżeli spełnione zostaną określone w ustawie warunki Czytelnik może następnie w rozliczeniu za miesiąc w którym upłynie  90 dni od daty płatności wykazanej na fakturze lub w umowie, dokonać korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego „in minus” z tytułu tej transakcji.

Uzasadnienie

Przedsiębiorca jednoosobowy, a więc najczęściej będący mikroprzedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców ma możliwość zarządzania płynnością płatniczą z wykorzystaniem treści art.89a ust.1-5 ustawy o podatku od towarów i usług (u.p.t.u.). Płynność płatnicza jest definiowana jako zdolność do regulowania bieżących zobowiązań lub też szerzej, jako zarządzanie strumieniami wpływów i wypływów pieniężnych w ramach działalności gospodarczej z uwzględnieniem koniecznych do zapłaty podatków.

Sytuacją częstą lub bardzo częstą, w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami, jest udzielanie sobie kredytu kupieckiego, który w praktyce jest odroczonym terminem płatności. Zdarza się też, iż nabywca towaru lub usługi nie zapłaci za wierzytelność w terminie, a to zmienia in minus płynność płatniczą sprzedawcy, co wynika z konieczności zadeklarowania i rozliczenia podatku należnego za okres rozliczeniowy w którym dokonano sprzedaży. Zatem, fakturowa metoda rozliczania podatku VAT powoduje, że podatek należny jest deklarowany i rozliczany od transakcji dostawy towaru lub wykonania usługi niezależnie od faktu, czy odbiorca zapłacił kwotę wierzytelności, którą należy rozumieć jako sumę wartości netto faktury oraz podatku należnego.

 

Przykład 1

Sprzedawca wydał towar i wystawił fakturę 20 stycznia z terminem płatności 35 dni. Podatek należny ale i podstawę opodatkowania należy wykazać w deklaracji za styczeń do 25 lutego, a to oznacza że sprzedający będzie zobowiązany ze swoich środków pieniężnych zapłacić podatek należny. Wierzytelność wpłynie bowiem już po 25 lutego. Przedsiębiorca musi mieć zatem inne środki pieniężne niż pochodzące z tej należności.

 

Przykład 2

Sprzedawca wydał towar i wystawił fakturę 20 stycznia z terminem płatności 20 dni. VAT należny i podstawę opodatkowania należy wykazać w deklaracji za styczeń do 25 lutego. Wierzytelność wpłynie do sprzedającego przed datą 25 lutego. Oznacza to, że nabywca dokonując zapłaty wierzytelności na rachunek operacyjny sprzedającego przed 25 lutym dostarczy środków pieniężnych na zapłatę podatku należnego.

 

Ustawodawca wprowadził jednakże przepisy, które w pewnym stopniu pomagają sprzedającym poprawić płynność płatniczą, a które zostały znowelizowane z dniem 1 stycznia 2019 r. na korzyść podatników (sprzedawców).

Ogólnie, w treści art.89a ust.1 u.p.t.u. wskazano: Podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona. W powyższym przepisie występuje pojęcie uprawdopodobnienia w kontekście nieściągalności i powinna ona być rozumiana przez pryzmat ust.1a: Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Termin 90 dni został skrócony z terminu 150 dni (obowiązującego do do 31.12.2018 r.) co w praktyce oznacza bardzo dużą korzyść dla sprzedawcy, gdyż może on w deklaracji za miesiąc, gdy upływa 90 dzień od daty zapłaty (wyrażonej na fakturze lub w umowie) dokonać obniżenia podstawy opodatkowania, a co najważniejsze obniżyć kwotę podatku należnego. Nowe przepisy skracają zatem termin obniżenia kwoty podatku należnego o 2 miesiące.

 

Przykład 3

Sprzedawca sprzedał towar 20 stycznia 2019 r. a termin płatności określił na fakturze na 20 dni. Odbiorca pomimo wezwań nie zapłacił, a zatem według „starych przepisów, czyli 150 dni” termin uprawdopodobnienia nieściągalności przypadłby na lipiec 2019 r. Rozliczenie podatku należnego in minus (korekta ujemna) miałaby miejsce zatem dopiero do 25 sierpnia (złożenie np. VAT-7 za lipiec). Obecnie termin 90 dni przypadnie na maj 2019 r. co oznacza, że do 25 czerwca możliwe jest pomniejszenie podatku należnego (wraz z podstawą opodatkowania).

 

Jednocześnie sprzedający musi zwrócić uwagę na treść ust.3, który wskazuje: Korekta, o której mowa w ust. 1, może nastąpić w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, pod warunkiem że do dnia złożenia przez wierzyciela deklaracji podatkowej za ten okres wierzytelność nie została uregulowana … . Przepis ten nakazuje sprzedającemu weryfikację czy odbiorca nie uregulował wierzytelności nawet w części, do daty złożenia deklaracji podatkowej, włącznie z dniem w którym deklaracja jest składana. Jednocześnie sprzedający powinien zwrócić uwagę na treść ust.5: Wierzyciel obowiązany jest wraz z deklaracją podatkową, w której dokonuje korekty, o której mowa w ust.1, zawiadomić o tej korekcie właściwego dla niego naczelnika urzędu skarbowego wraz z podaniem kwot korekty oraz danych dłużnika.

Z kolei w sytuacji, gdy wierzytelność zostanie uregulowana to zastosowanie ma ust. 4: W przypadku gdy po złożeniu deklaracji podatkowej, w której dokonano korekty, o której mowa w ust. 1, należność zastała uregulowana …, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana …. . W przypadku częściowego uregulowania należności, podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego zwiększa się w odniesieniu do tej części. Jednocześnie należy dodać, iż jeżeli sprzedawca podjął już wobec odbiorcy czynności skutkujące wyegzekwowaniem należności i np. otrzyma środki z egzekucji komorniczej to korekta musi również zostać dokonana in plus w zakresie podstawy opodatkowania i podatku należnego. Jak wskazuje bowiem w wyroku z dnia 29.06.2012 roku WSA w Warszawie, sygn. III SA/Wa 2690/11: … o uregulowaniu należności w rozumieniu art.89a ust.4 u.p.t.u. można mówić, gdy podatnik – sprzedawca (wierzyciel) otrzyma w jakiejkolwiek formie od dłużnika … czy też w drodze egzekucji należności (dług).

 

Reasumując

 

  • dla skorzystania z ulgi z tytułu niezapłaconej wierzytelności niezbędne jest wystąpienie po obu stronach czynnych podatników VAT (art.89a ust.2 pkt 3),

  • nabywca na moment otrzymania dostawy lub wykonania usługi jest czynnym podatnikiem VAT i nie może być w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji,

  • na dzień poprzedzający złożenie deklaracji z wykazaną korektą podatku należnego z tytułu upływu 90 dni od daty płatności:

    • dłużnik i wierzyciel są czynnymi podatnikami VAT,

    • dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji,

     

  • od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona  

  • począwszy od 1.01.2019 r. sprzedający oczekuje 90 dni a nie 150 od daty upływu terminu płatności dla możliwości obniżenia podatku należnego od dokonanej transakcji,

  • jeżeli nabywca zapłaci tylko część wierzytelności do upływu 90 dni, to pozostała kwota może podlegać korekcie,

  • każda wpłata przez odbiorcę po złożeniu deklaracji z wykazaną kwotą korekty in minus podatku należnego, powoduje konieczność zadeklarowania za miesiąc wpływu środków podatku należnego in plus,

  • środki wyegzekwowane przez komornika są traktowane co do konieczności korekty tak samo jak wpłata odbiorcy,

  • przepis art. 89a w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2019 r. stosuje się również do  wierzytelności powstałych przed 1 stycznia 2019 roku, których nieściągalność została uprawdopodobniona w terminie 90 dni po 31 grudnia 2018  roku.

 

       

Mariusz Nowak 

Podstawa prawna: art.86a ust.1-5 ustawy o podatku od towarów i usług.

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem